อวสานสมบูรณาญาสิทธิราชย์ในสยาม

(Barcoad 9789748597843 เบนจามิน เอ.บัทสัน / กาญจนี ละอองศรี และยุพา
ชุมจันทร์ 468 หน้า / -- g )
สาระสำคัญของหนังสือแบ่งเป็น 8 บท มีการกล่าวถึงปีแรกในรัชสมัยพระบาทสมเด็จ
พระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวซึ่งผู้เขียนได้อ้างถึงคำกล่าวของสมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ
ไว้ในหน้า 35 ว่า “เมื่อเสด็จขึ้นครองราชย์ (พระเจ้าอยู่หัว) ทรงได้รับมรดกน่าเศร้าเพราะ
พระราชวงศ์ตกต่ำราษฎรหมดความเคารพเชื่อถือ สมบัติเกือบหมดพระคลัง รัฐบาลฉ้อฉล
การบริหารราชการยุ่งเหยิง” จากนั้นก็ได้มีการวิเคราะห์โครงสร้างเศรษฐกิจ สังคมและการ
เมืองของไทย มีการกล่าวถึงวิกฤตเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นในช่วง 2-3 ปีก่อนเกิดการเปลี่ยน
แปลงการปกครอง ซึ่งภาวะทางการเงินที่ฝืดเคืองของไทยนี้เองที่เป็นส่วนหนึ่งที่นำไป
สู่การเปลี่ยนแปลงการปกครอง ส่วนในบทสุดท้าย คือ อวสานของระบอบเก่านั้น ผู้เขียน
ได้นำเสนอมุมมองที่น่าสนใจของการจบสิ้นของระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ใน
ประเทศไทยที่มีที่มาจากเอกสารและความเห็นจากต่างประเทศ ส่วนในภาคผนวกนั้น นับ
ได้ว่าเป็นสิ่งที่ดีมากๆอีกสิ่งหนึ่งของหนังสือเล่มนี้ มีการนำเอาพระราชบันทึกของ ร.7 ที่
เขียนขึ้นในปี พ.ศ.2469 เกี่ยวกับปัญหาของสยามบางประการซึ่งรวมถึงการ “จะมี” การ
ปกครองระบบรัฐสภาและการมีรัฐธรรมนูญในอนาคตด้วยและในตอนท้ายของภาคผนวก
จะพบพระราชหัตถเลขาพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงสละราชสมบัติซึ่งไม่ว่า
จะอ่านเมื่อใดก็พบแต่ความประทับใจในเนื้อความโดยเฉพาะอย่างยิ่งข้อความที่มักจะมีผู้
กล่าวถึงอยู่เสมอ คือ “ข้าพเจ้ามีความเต็มใจที่จะสละอำนาจอันเป็นของข้าพเจ้าอยู่แต่เดิม
ให้แก่ราษฎรโดยทั่วไป แต่ข้าพเจ้าไม่ยินยอมยกอำนาจทั้งหลายของข้าพเจ้าให้แก่ผู้ใด
คณะใดโดยเฉพาะ เพื่อใช้อำนาจนั้นโดยสิทธิขาดและโดยไม่ฟังเสียงอันแท้จริงของ
ประชาราษฎร”